12. Uluslararasý Atomexpo-2022 Forumu, 21-22 Kasým tarihlerinde Rusya’nýn Soçi kentindeki Sirius Merkezinde düzenlendi.

Foruma Rusya'nýn yaný sýra 65 ülkeden iþ dünyasý, devlet kurumlarý ve uluslararasý kuruluþlarýn temsilcileri olmak üzere 3 binden fazla uzman ve konuk katýldý. Akkuyu Nükleer A.Þ.'de iþ programýnda ve fuarda aktif olarak yer aldý.

Forum, 'Nükleer Bahar: Sürdürülebilir Bir Gelecek Oluþturmak' sloganýyla gerçekleþtirildi. Ýlk günkü genel kurul oturumunun ana temasý küresel nükleer enerji geliþiminin beklentileri oldu. Oturuma Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Macaristan Dýþ Ekonomik Ýliþkiler ve Dýþiþleri Bakaný Peter Szijjrt, Brezilya þirketi ENBPar Genel Müdürü Ney Zanella dos Santos, Belarus Cumhuriyeti Enerji Bakaný Viktor Karankevich, Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardýmcýsý Alparslan Bayraktar ve Bangladeþ Halk Cumhuriyeti Bilim ve Teknoloji Bakaný Yafesh Osman katýldý.

Oturumda, hidrokarbon yakýtlarýn fiyatýndaki çoklu artýþlar, arz istikrarsýzlýðý, lojistik ve teknolojik zincirlerin bozulmasý nedeniyle þu anda dünya çapýnda yaþanan krizde nükleer enerji için fýrsatlar ve senaryolar incelendi. Genel oturum katýlýmcýlarý, bu baðlamda, barýþçýl nükleer enerjinin ülkelerin karþýlaþtýðý mevcut zorluklarýn aþýlmasýnda kilit bir rol oynayabileceði ve gelecek on yýllar boyunca ekonomilerinin kalkýnmasýnda etkili bir güç olabileceði konusunda mutabýk kaldýlar.

"Niteliksel deðiþimin eþiðindeyiz"

Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, 70 ülkenin nükleer enerji sektöründeki pozisyonlarýný aktif bir þekilde beyan ettiðini belirterek, "IAEA'nýn tüzüðüne göre, 2050 yýlýna kadar küçük kapasite de dikkate alýnarak en az 600 GW nükleer enerji inþa edilmesi gerekiyor, yani en az bin inþaat projesi. On milyonlarca kiþi bu iþe dahil olacak ve ardýndan milyonlarca kiþi bu enerjiyi kullanacak. Bir tür niteliksel deðiþimin eþiðindeyiz" dedi.

"16 ila 20 nükleer güç ünitesi inþa etmemiz gerekiyor"

Genel oturumda konuþan Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardýmcýsý Alparslan Bayraktar da þunlarý söyledi: "Bugün Türkiye'nin elektrik üretiminin yaklaþýk üçte biri kömürden elde ediliyor ve Türkiye'nin elektrik sistemini karbonsuzlaþtýrmak için bir aþamada kömürlü termik santral kapasitesini daha temiz, baz yük enerji kaynaklarýyla deðiþtirmemiz gerekiyor. Bu durumda en bariz çözüm nükleer enerjidir. Ýlk tahminlerimize göre, yüzyýlýn ortasýna kadar karbonsuz bir ekonomi hedefine ulaþmak için Akkuyu'ya ek olarak 12 ila 16 ünite olmak üzere toplam 16 ila 20 nükleer güç ünitesi inþa etmemiz gerekiyor."

"Akkuyu NGS, gezegendeki en büyük inþaat projesi"

Akkuyu Nükleer A.Þ. Genel Müdürü Anastasia Zoteeva, Atomexpo'da Türk gazetecileri aðýrlayarak Türkiye'nin ilk nükleer santral projesinin ilerleyiþi hakkýndaki sorularýný yanýtladý. Zoteeva, "Þu anda 4 üniteyi eþ zamanlý olarak inþa ediyoruz. Akkuyu NGS, gezegendeki en büyük inþaat projesi. Ýkinci ünitede çalýþmalar planlanan takvimin ilerisinde gidiyor. Örneðin reaktör kabýný takvimin iki ay öncesinde monte ettik. Ýlk güç ünitesi programa uygun olarak inþa ediliyor. Bu yýl çok yoðun bir programýmýz var. Reaktör bölmesini kapatmamýz, kubbeyi monte etmemiz, açýk reaktöre su ile temizlemeye baþlamamýz gerekiyor ki, bu da tüm sistemin mükemmel çalýþýp çalýþmadýðýný kontrol ettiðimiz en önemli teknolojik iþlem. Montaj salonu ve nükleer yakýt depolama tesisinin inþaatýný tamamladýk. Türbini çalýþtýrmak için kullanýlacak pompa istasyonlarý hýzla inþa ediliyor. Akkuyu NGS þantiyesine taze nükleer yakýtýn teslim edileceði ve Türkiye'nin dünya 'nükleer kulübünün' tam üyesi olmaya bir adým daha yaklaþacaðý önümüzdeki yýl için kendimize güveniyor ve sabýrsýzlanýyoruz" diye konuþtu.

Ýkinci günün genel oturumunda küçük nükleer enerji santralleri (SMR'ler) için fýrsatlar ele alýndý. Toplantýya UAEA Genel Müdür Yardýmcýsý Mikhail Chudakov, Rosatom Devlet Kuruluþu Genel Müdür Birinci Yardýmcýsý- Kalkýnma ve Uluslararasý Ýþ Geliþtirme Direktörü Kirill Komarov, Myanmar Birliði Elektrifikasyon Bakaný Taun Khan, Kýrgýz Cumhuriyeti Enerji Bakaný Taalaibek Ibraev, Çukotka Özerk Bölgesi Valisi Roman Kopin ve diðerleri katýldý. Öngörülebilir gelecekte Rusya'nýn karada yerleþik düþük güçlü modüler nükleer enerji santrallerine sahip olacaðý kaydedildi.

Rosatom'un Rusya'daki küçük NGS projelerini artýrarak yabancý müþterilere sunacaðý belirtildi. Bunlarýn merkezi güç kaynaðýndan uzak bölgeler, ada devletleri, küçük güç ihtiyacý olan ülkeler veya büyük endüstriyel tesisler olabileceði ifade edildi. Rosatom bu tür tesislerin 'seri' inþaatýna girme potansiyeline sahip bulunuyor. Kirill Komarov konuya iliþkin olarak bir kilowatt maliyetindeki yakýt bileþeninin yüzde 3-5'i geçmediðini, dolayýsýyla fiyatlarýn önümüzdeki on yýllar boyunca öngörülebilir olduðunu kaydetti.

Forumun iþ programýnda ayrýca yeþil enerjiye geçiþ için finansman seçenekleri de ele alýndý. Etkinliklerde, iklim deðiþikliðiyle mücadele ýþýðýnda yenilenebilir enerji kaynaklarýnýn hýzla geliþmesi ve ülkelerin enerji karýþýmýndaki payýnýn artýrýlmasý, durgunluk riskleri ve bir enerji krizinden kaçýnmak için fýrsatlara da deðinildi.

Forumdaki bir diðer önemli tartýþma konusu da ulaþýmýn elektrifikasyonuydu. Rosatom, Kaliningrad'da lityum-iyon pil üretimi için 2025 yýlýnýn ortalarýnda faaliyete geçecek bir dev fabrikasýný inþa ediyor. Yýlda 50 bin elektrikli araca pil saðlamasý planlanýyor. Ayný kapasiteye sahip üç benzer fabrika daha yolda. Ýlk fabrikanýn gelecekteki ürünleri þimdiden potansiyel müþterilere daðýtýldý.

Akkuyu Nükleer A.Þ., Akkuyu NGS proje yönetim þirketi REIN A.Þ. ile birlikte, forum katýlýmcýlarýnýn Türkiye gelenekleri hakkýnda bilgi edinebilecekleri özel olarak tasarlanmýþ Türk çay ve kahvesi temalý bir alan oluþturdu. Forum konuklarý otantik Türk çayý, kahvesi ve tatlýlarýnýn tadýna bakmanýn yaný sýra, geleneksel Türk tarzýnda dekore edilmiþ ve arka planda Akkuyu NGS þantiyesinin yer aldýðý bir fotoðraf alanýnda fotoðraf çektirmeye davet edildi. Forum katýlýmcýlarý kafe ve tematik fotoðraf alanýna büyük ilgi gösterdi. Atomexpo-2022'nin iki günü boyunca Akkuyu-REIN sergi alanýný binlerce kiþi ziyaret etti.

Forumun düzenlendiði iki gün boyunca farklý faaliyet alanlarýna iliþkin yaklaþýk 50 anlaþma imzalandý. Yabancý ortaklarla da bir dizi anlaþmaya imza atýldý. Örneðin, Rosatom ve Burundi Cumhuriyeti, bu ülkede nükleer enerji üretimine yönelik beklentileri deðerlendirmek üzere iþbirliðine iliþkin bir yol haritasý belirledi. Benzer bir belge, Nikaragua ile de imzalandý. Afrika ülkesi Zimbabve ile imzalanan memorandum ise nükleer enerji alanýnda eðitim ve öðretime iliþkindi.

Belarus Cumhuriyeti ile imzalanan anlaþmalar, özellikle onkolojik hastalýklarýn tedavisi için Rus týbbi ekipmanýn tedariðini kapsýyor. Rosatom ayrýca Özbekistan ile týp alanýnda, örneðin nükleer týp için radyonüklid üretim teknolojilerinin geliþtirilmesinde iþbirliði yapacak. Kýrgýzistan'da küçük kapasiteli bir nükleer enerji santralinin inþasýna yönelik bir fizibilite çalýþmasý için referans þartlarýnýn geliþtirilmesi amacýyla da bir anlaþma imzalandý.

Rosatom Baþkaný Aleksey Likhachev'e göre önümüzdeki 20-30 yýl içinde nükleer enerjinin ana büyüme noktasý, düþük karbonlu kaynaklara yönelmek isteyen 'nükleer kulübe' yeni katýlan ülkeler olacak.